AI-निर्मित प्रचारावर निवडणूक आयोगाचे कडक निर्बंध; ‘राजकीय पक्षांना कडक निर्देश
नवी दिल्ली: आगामी निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि ‘डीपफेक’ तंत्रज्ञानाचा गैरवापर रोखण्यासाठी केंद्रीय निवडणूक आयोगाने (ECI) महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. AI-निर्मित सामग्रीमुळे निवडणूक प्रक्रियेत गैरसमज आणि दिशाभूल वाढण्याचा धोका लक्षात घेऊन आयोगाने राजकीय पक्षांना कडक निर्देश दिले आहेत.
मुख्य निर्बंध:
* लेबलिंग अनिवार्य: आता निवडणूक प्रचारात वापरल्या जाणाऱ्या AI-निर्मित (AI-Generated), डिजिटली सुधारित किंवा सिंथेटिक सामग्रीवर ‘AI-निर्मित’ (AI-Generated) असा लेबल ठळकपणे दर्शवणे बंधनकारक असेल. हे लेबल पडद्याच्या/स्क्रीनच्या किमान 10\% जागेवर स्पष्टपणे दिसावे. याशिवाय, ती सामग्री तयार करणाऱ्या घटकाचे नावही उघड करावे लागेल.
* डीपफेकवर बंदी: एखाद्या व्यक्तीच्या संमतीशिवाय त्यांची ओळख, रूप किंवा आवाज चुकीच्या पद्धतीने दर्शवणारा आणि मतदारांना फसवण्याची शक्यता असलेला कोणताही ‘डीपफेक’ मजकूर वापरण्यास किंवा प्रसारित करण्यास पूर्णपणे मनाई आहे.
* तात्काळ कारवाई: कोणत्याही राजकीय पक्षाच्या अधिकृत सोशल मीडिया हँडलवर अशी दिशाभूल करणारी AI-निर्मित सामग्री आढळल्यास, ती तक्रार झाल्यानंतर तीन तासांच्या आत काढून टाकणे अनिवार्य आहे.
निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे की, तंत्रज्ञानाचा वापर नैतिक असावा आणि मतदारांचा विश्वास कायम राखण्यासाठी ही पाऊले उचलली गेली आहेत. AI-निर्मित सामग्रीच्या गैरवापराने निवडणुकीतील समान संधीचे उल्लंघन होऊ नये, हा या निर्बंधांचा मुख्य उद्देश आहे. आदर्श आचारसंहितेचे कठोर पालन सुनिश्चित करण्यासाठी आयोगाने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
प्रचार व प्रसार माध्यमातून ए आय माध्यमासंदर्भात निवडणूक आयोगाचे निर्बंध या संदर्भाची बातमी आवश्यक आहे व योग्य शीर्षक आवश्यक आहे
